Vermijd dovemansgesprekken. Toon respect voor de denkwijze van je gesprekspartners.

  • Waarden, opvattingen en veronderstellingen van mensen verschillen. Ze bepalen hoe mensen zich gedragen, waar ze in geloven, hoe ze zich opstellen ten opzichte van anderen, hoe ze communiceren, … Ook aan de onderhandelingstafel.
Probleem is dat mensen zich niet altijd bewust zijn dat hun denkwijze van elkaar verschilt. Dat kan er toe leiden dat ze naast elkaar gaan praten. Dezelfde woorden krijgen verschillende betekenissen: wat voor de een levensbelangrijk is, is voor de ander bijzaak. Zo ontstaan misverstanden, onbegrip en ergernissen over elkaars houding.

Veranderkundige Léon De Caluwé maakt een onderscheid tussen vijf denkwijzen. Probeer te achterhalen wat jouw denkwijze is en welk type de werkgever is. Dat kan helpen om tijdens het gesprek beter te reageren op stellingen, uitspraken en gedrag van de werkgever.

Gele denkers

Voor gele denkers staat communicatie centraal. Het is het middel bij uitstek om verandering te realiseren. Via onderhandelingen moet een groep van sleutelfiguren er voor zorgen dat de neuzen in dezelfde richting staan. Uitgangspunt is niet dat de sterkste partij moet winnen, wel dat de overkoepelende belangen gezien worden. Vooraf weet men niet wat het eindresultaat zal zijn, maar een win-winsituatie is de meeste ideale uitkomst.
  • Focus op de gezamenlijke voordelen.
  • Let op dat je niet verzeilt raakt in oeverloze discussies.
  • Het mag niet enkel gaan om eigen belangen. Vermijd dat het gesprek een inhoudsloze machtsstrijd wordt.
Typische woorden voor gele denkers: achterban, afdwingen, coalitie, compromis, draagvlak, macht, pettenprobleem, procedure, spelregel, stakeholder, wantrouwen, win-win, …

Blauwe denkers

Blauwe denkers weten perfect waar ze naar toe willen. Voor hen staan de resultaten van de verandering centraal. Ze willen eerst zoveel mogelijk plannen en organiseren om alles daarna volgens hun berekeningen uit te voeren. Dit gebeurt op een erg rationele manier, meestal los van individuele opvattingen en voorkeuren van mensen.
  • Communiceren met een blauwe denker lukt het best als je de uitkomst of het verwachte resultaat van een verbeteractie zorgvuldig omschrijft.
  • Geef rationele argumenten en hanteer een duidelijk stappenplan. Zorg ervoor dat je in je communicatie het ‘menselijke’ aspect niet uit het oog verliest.
  • Wijs er op dat onvoldoende ruimte voor feedback meer weerstand oproept dan betrokkenheid.
Typische woorden voor blauwe denkers: beheersbaar, beslissen, budget, checklist, doel, doorlooptijd, goedkeuring, opdrachtgever, plannen, prestatie, project, rapportage, resultaat, voortgang, …

Rode denkers

Het allerbelangrijkste voor rode denkers is dat mensen zich goed voelen op het werk. Als ze de organisatie willen veranderen, zullen zij werknemers prikkelen om iets te doen in ruil voor iets anders. Dit het liefst via individuele gesprekken of met de hulp van HR-technieken om een zo goed mogelijke afstemming te realiseren tussen de persoonlijke belangen van werknemers en de organisatiedoelstellingen.
  • Benadruk hoe jouw voorstel de medewerkerstevredenheid kan verhogen. En wat de organisatie hiervoor in ruil mag verwachten.
  • Rode denkers blinken niet uit in het vastleggen van ‘harde uitkomsten’. Maak daarom duidelijke afspraken over het vooropgestelde eindresultaat als je met dit type gaat onderhandelen.
Typische woorden voor rode denkers: aandacht, beloning, beoordeling, binding, competentie, functioneren, kwaliteit, opleiden, prikkelen, salaris, sfeer, sociaal, stimuleren, straf, talent, …

Groene denkers

Voor groene denkers is veranderen een leerproces. Je leert al doende en je doet al lerende, klinkt het. Groene denkers zullen verandering dus proberen te realiseren door mensen in motiverende leersituaties te brengen en door hun lerend vermogen te vergroten. De uiteindelijke doelstelling is permanent lerende groepen te verkrijgen.
  • Benadruk dat jouw voorstel de groei van medewerkers kan stimuleren. Werkbare jobs zijn immers een noodzakelijke voorwaarde voor motiverende leersituaties.
  • Wijs er op dat mensen de kans missen om bij te leren door knelpunten of door andere stressfactoren die jij ziet, niet aan te pakken.
  • Waak er over dat groene denkers zich tijdens het overleg niet verliezen in een overmaat aan reflectie. Houd in de gaten dat er op de werkvloer vooruitgang wordt geboekt.
Typische woorden voor groene denkers: afleren, coachen, didacticus, ervaring, kennis, leerdoel, motivatie, oefenen, ontwikkelen, reflectie, stage, zienswijze, …

Witte denkers

Witte denkers hebben een hekel aan voorspelbaarheid en controle. Zij zullen ruimte creëren voor spontane evolutie, innovatie en zelforganisatie. Ze proberen de beste omstandigheden te realiseren om vernieuwing tot stand te laten komen. Dialoog en interactie zijn sleutelwoorden. Witte denkers gaan er van uit dat de toekomst niet te voorspellen is, omdat alle betrokkenen samen de toekomst zullen maken.
  • Toon aan welke veranderingen collega’s (willen) uitproberen. Leg de nadruk op de manier waarop je voorstel de motivatie en betrokkenheid van mensen ten goede komt.
  • Leg uit hoe bepaalde maatregelen je voorstel in goede banen kunnen leiden.
  • Let op dat het gesprek niet vervalt in een doelloos filosoferen. Het resultaat van het gesprek moet doelgericht en tastbaar blijven.
Typische woorden voor witte denkers: chaos, creativiteit, dialoog, energie, ideeën, innovatie, pilot, stilte, uitdaging, wil, zijn, zingeving, …