Verzamel informatie aan de hand van syndicale bevoegdheden en cao's.

    Vakbonden hebben er stap voor stap voor geijverd dat werknemers meer grip zouden krijgen op hun situatie in ondernemingen. Dat blijven ze trouwens dagdagelijks doen. Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste syndicale bevoegdheden en collectieve arbeidsovereenkomsten die je kan gebruiken om de werkbaarheid van jobs in de onderneming te onderzoeken en bespreekbaar te maken.

Bevoegdheden van de ondernemingsraad (OR)

De OR heeft de taak om advies uit te brengen en suggesties of bezwaren te kennen te geven over alle collectieve maatregelen die de arbeidsorganisatie, de arbeidsvoorwaarden en het rendement van de onderneming zouden kunnen wijzigen. De maatregelen hebben onder meer betrekking op: wijzigingen in de werkverdeling, inplanting van machines die de arbeidsvoorwaarden wijzigen, veranderingen in fabricatie- en werkmethodes, enz. (cao nr. 9, art. 10).

De OR is ook betrokken bij het sociaal, economisch en financieel beleid van de onderneming. Deze algemene bevoegdheid omvat vele terreinen: personeelsbeleid, arbeidsorganisatie, financiële toestand en economische situatie van de onderneming, arbeidsvoorwaarden, nieuwe technologieën, … (Wet OR, art. 15). Naargelang de behandelde thema’s beschikken werknemersvertegenwoordigers er over verschillende soorten bevoegdheden: inlichtingen eisen, de toepassing van reglementeringen controleren, adviezen en voorstellen formuleren of deelnemen aan de besluitvorming.

Elk lid van de OR krijgt schriftelijk basisinformatie over de economische en financiële situatie van het bedrijf. Deze informatie heeft onder andere betrekking op:

  • de productiviteit (KB EFI, art. 7);
  • de personeelskosten (KB EFI, art. 10);
  • de toekomstverwachtingen en tewerkstellingsvooruitzichten van de onderneming;
  • alle vormen van overheidshulp waarvan de onderneming gebruik maakt.

Op verzoek van de werknemersafgevaardigden moet de bedrijfsleider de OR in¬lichten over de geldende regels inzake personeelszaken en elk voornemen of maatregel die ze kan beïnvloeden. Die informatie heeft concreet betrekking op de regels inzake indienstneming, selectie, mutatie, promotie, overstap van voltijds naar deeltijds werk, organisatie van het onthaal, informatie- en communicatiewijze, maatregelen om de menselijke en hiërarchische betrekkingen te verbeteren, op¬drachten van de sociale diensten en het personeel (cao nr. 9, art. 9).

Bevoegdheden comité voor preventie en bescherming op het werk (CPBW)

Het CPBW heeft als opdracht om advies te geven over alle voorstellen, maatregelen en toe te passen middelen die rechtstreeks of onrechtstreeks, meteen of na verloop van tijd, gevolgen kunnen hebben voor het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk. De term ‘welzijn op het werk’ verwijst naar volgende 7 aspecten (Wet Welzijn):

  • de arbeidsveiligheid;
  • de bescherming van de gezondheid van de werknemer;
  • de psychosociale belasting;
  • de ergonomie;
  • de arbeidshygiëne (hinderlijke en schadelijke omgevingsfactoren);
  • de verfraaiing van de arbeidsplaatsen (inrichting van de werkplaats);
  • de maatregelen op het vlak van leefmilieu wat betreft hun invloed op voorgaande punten.

Opdat werknemersvertegenwoordigers in het CPBW met volledige kennis van zaken adviezen zouden kunnen uitbrengen, moet de werkgever aan het CPBW alle nodige informatie verstrekken.

Het CPBW beschikt over heel wat mogelijkheden om binnen de onderneming risico’s op te sporen die het welzijn van werknemers kunnen bedreigen: onderzoek van de werkplaatsen, documentatie, informatie van de preventie-adviseurs (de preventie-adviseur moet maandelijks in het CPBW verslag uitbrengen over de toestand inzake veiligheid en gezondheid in de onderneming. Hij/zij moet dit verslag mondeling becommentariëren en eventuele bijkomende vragen beantwoorden.), resultaten van metingen en analyses, periodieke informatie, klachten van de werknemers, enz.

Om de risico’s voor het welzijn van de werknemers op te sporen, moet het CPBW bijvoorbeeld enkele leden afvaardigen om samen met de preventie-adviseurs en leden van de hiërarchische lijn minstens eenmaal per jaar een grondig onderzoek in te stellen op alle arbeidsplaatsen waarvoor het CPBW bevoegd is (Wet Welzijn, art. 10). Leden van het CPBW zijn op die manier betrokken bij het opstellen, uitvoeren en evalueren van het jaarlijks actieplan ter bevordering van het welzijn op het werk.

Bovendien moet het CPBW ook advies uitbrengen over het beleid van de werkgever dat specifiek gericht is op de psychosociale belasting op het werk. Dit verwijst naar de preventie van schade aan de fysieke of mentale gezondheid van werknemers ten gevolge van stress, conflictsituaties, geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag.

Overzicht van de belangrijkste wetten, cao’s en maatregelen in verband met werkbaar werk

Algemeen

  • KB van 10 oktober 2012 tot vaststelling van de algemene basiseisen waaraan arbeidsplaatsen moeten voldoen
  • Wet van 23 april 2008 betreffende de uitbreiding van de bevoegdheden van het CPBW en van de syndicale afvaardiging
  • KB van 3 mei 1999 betreffende de opdrachten en werking van de comités voor preventie en bescherming op het werk
  • KB van 27 maart 1998 betreffende het beleid inzake het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk
  • KB van 27 maart 1998 betreffende de interne dienst voor preventie en bescherming op het werk
  • KB van 27 maart 1998 betreffende de externe diensten voor preventie en bescherming op het werk
  • Wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk
  • Wet van 8 april 1965 tot instelling van het arbeidsreglement
  • CAO 9: Wettelijke bepalingen en opdrachten van de ondernemingsraden
  • CAO 39: Overleg over de sociale gevolgen van de invoering van nieuwe technologieën

Thema leren en motiveren

  • KB van 27 november 1973 betreffende economisch en financiële inlichtingen te verstrekken aan de ondernemingsraden (o.a. informatie over inspanningen van de werkgever op vlak van vorming en opleiding)
  • CAO 9: Wettelijke bepalingen en opdrachten van de ondernemingsraden (o.a. bevoegdheden op vlak van beroepsopleiding en -omscholing, doorstroom en mutatie)
  • CAO 22: Onthaal en aanpassing van werknemers in de onderneming
  • CAO 90: Niet-recurrente resultaatsgebonden voordelen
  • CAO 95: Bevordering van de gelijke behandeling gedurende alle fasen van de arbeidsrelatie

Thema werkstress

  • KB van 17 mei 2007 betreffende psychosociale belasting op het werk. Geweld, pesterijen, ongewenst seksueel gedrag en stress
  • Wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk (o.a. voorschriften m.b.t. het dynamisch risicobeheersingssysteem, globaal preventieplan en jaaractieplan)
  • KB van 27 november 1973 betreffende economische en financiële inlichtingen te verstrekken aan de ondernemingsraden (o.a. evolutie van de productiviteit van de onderneming, toegevoegde waarde per werknemer, …)
  • CAO 9: Wettelijke bepalingen en opdrachten van de ondernemingsraden (o.a. bevoegdheden op vlak van arbeidsorganisatie en personeelsbeleid)
  • CAO 72: Beleid ter voorkoming van stress op het werk
  • CAO 104: Werkgelegenheidsplan oudere werknemers

Thema werk-privé balans

  • CAO 9: Wettelijke bepalingen en opdrachten van de ondernemingsraden (o.a. afsprakenkader i.v.m. jaarlijkse vakantie, vervanging van betaalde feestdagen, modaliteiten en voorrangsregels tijdskrediet, …)
  • CAO 42: De invoering van nieuwe arbeidsregelingen in de onderneming
  • CAO 46: Begeleidingsmaatregelen voor ploegenarbeid met nachtprestaties
  • CAO 77bis + CAO 103: Onderbreking van de beroepsloopbaan (tijdskrediet, loopbaanvermindering en landingsbanen)
  • CAO 85: Essentiële beginselen van telewerk

Thema werk- en inkomenszekerheid

  • KB van 15 december 2010 betreffende het welzijn op het werk van uitzendkrachten
  • KB van 3 mei 1999 betreffende de bescherming van jongeren op het werk
  • KB van 27 november 1973 betreffende economische en financiële inlichtingen te verstrekken aan de ondernemingsraden (o.a. informatie over aantal uren interimwerk en daaraan verbonden kosten, …)
  • CAO 9: Wettelijke bepalingen en opdrachten van de ondernemingsraden (o.a. tewerkstellingsinformatie, economische vooruitzichten, algemene toekomstverwachtingen, inschakeling van interim-werknemers, …)
  • CAO 108: Regels en afsprakenkader omtrent uitzendarbeid

 



Meer weten over de cao 104? Neem een kijkje op de ACV jukebox